Bekra (Kimyasal Yönetim)

Büyük Endüstriyel Kaza Nedir? BEKRA Nedir?

Modern endüstriyel üretim süreçleri, kimyasal madde kullanımını gerektirir. Kimyasal maddeler, tüketici mallarının yanı sıra, tarım, imalat, inşaat ve hizmet sektörlerinin de önemli üretim bileşenlerindendir.

Bu maddelerin depolanması, kullanımı, üretimi, taşınması veya bertaraf sırasında oluşacak bir aksaklık sonucu meydana gelebilecek bir patlama, yangın veya yayılım, ağır tahribata yol açabilir.

Tehlikeli madde içeren, çok sayıda insanın sağlığını tehdit eden, doğal çevrenin kalıcı olarak veya uzun dönemli kirlenmesine neden olan ve yüksek derecede maddi hasar veren, geniş çaplı acil durum müdahalesi gerektiren yangın, patlama ve toksik yayılım olayları büyük endüstriyel kaza olarak sınıflandırılmaktadır.

Büyük Endüstriyel Kaza Riskleri

  • Yanıcı maddelerin bir alev veya ısı aracılığıyla tutuşmasından dolayı ortaya çıkan yangın
  • Ani gaz salımı ile meydana gelen yanıcı madde (hava) karışımından kaynaklanan patlama
  • Toksik maddelerin havaya, suya veya toprağa yayılması

Büyük Endüstriyel Kaza Risklerinin Kaynakları

Tehlikeli madde üreten, kullanan veya depolayan kuruluşlarda, tehlikeli olayların nedeni olabilecek unsurlar aşağıda sunulmuştur:

  • Reaktör,
  • Ekipmanlar: borular, kondansatör…
  • Reaktörün üst ve alt kısımlarında tehlikeli maddelerin depolanması,
  • Üretim birimi.

Dünyanın birçok noktasında son yıllarda meydana gelen büyük endüstriyel kazalar ağır çevresel, sosyal ve ekonomik olumsuzluklara yol açmıştır. İtalyanın Seveso(İtalya, 1976) kasabasında gerçekleşen kaza sonucu yayılan zehirli kimyasal bulutu ve Bhopal’deki (Hindistan, 1984) toksik sızıntının oluşması, endüstriyel kaza tarihinde önemli vakalar arasında sayılabilir.

1976 yılındaki Seveso kazasının ardından, Avrupa Birliği (AB), benzer kazaların önlenmesini ve kontrolünü amaçlayan Seveso Direktifini kabul etti. Direktif, meydana gelen büyük endüstriyel kazalardan çıkarılan dersler dikkate alınarak çeşitli aralıklarla güncellenmiştir.

Seveso Direktifi iki defa büyük değişiklik geçirerek günümüzde Seveso II Direktifi olarak adlandırılmaktadır.

Seveso II Direktifi şunları amaçlamaktadır:

  • Tehlikeli maddeler içeren büyük kazaların önlenmesi
  • Kazaların insan ve çevre üzerindeki etkilerinin sınırlandırılması

Bu amaca yönelik, Direktif büyük kazaların yönetimi için uygun araçlar ortaya koymakta ve büyük kazaların etkilerini önlemeye ve azaltmaya yönelik güvenlik prosedürlerinin uygulanmasını sağlamaktadır.

AB’de, Seveso II Direktifi 1 Haziran 2015 tarihine kadar yürürlükte alacaktır. Bu tarihten itibaren Seveso III Direktifi uygulanacaktır.

Direktif, büyük endüstriyel kazalara neden olabilecek tehlikeli maddelerin bulunduğu kuruluşları kapsamaktadır. AB ülkelerinde 10 000’nin üzerinde, Seveso Kuruluşu bulunmaktadır.